သီတဂူေက်ာင္းသားဖိုရမ္သည္ ရပ္ေ၀းေျမျခား သီတဂူေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ ဆံုဆည္းရာဖိုရမ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ညစ္ညမ္းေသာ ပံုမ်ားႏွင့္ စာမ်ားေရးသားျခင္း
မျပဳလုပ္ၾကပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါသည္။(ေမာ္နီတာ)



 
HomeHome  GalleryGallery  FAQFAQ  PublicationsPublications  CalendarCalendar  SearchSearch  MemberlistMemberlist  UsergroupsUsergroups  RegisterRegister  Log inLog in  

Share | 
 

 မဟာယာန၀ိနည္းႏွင့္ ေထရ၀ါဒ ၀ိနည္းေလ့လာႏိႈင္းယွဥ္သံုးသပ္ခ်က္

Go down 
AuthorMessage
sitagustudent



Posts : 6
Join date : 2018-07-27

PostSubject: မဟာယာန၀ိနည္းႏွင့္ ေထရ၀ါဒ ၀ိနည္းေလ့လာႏိႈင္းယွဥ္သံုးသပ္ခ်က္    Wed Sep 19, 2018 7:33 am

စာခ်ဆရာေတာ္ ေဒါက္တာအရွင္သုတစာရာလကၤာရ
စာတမ္းျပဳစုသူ အရွင္ပညာသီရိ(M.A 1st semester)
ေက်ာင္းသားနံပါတ္ (SIBA-YGN 000061)
စာလံုးအေရတြက္ ၄၅၆ လံုး
စာမ်က္ႏွာ ၆ ရြက္

နိဒါန္း

၀ိနယဟူသည္ “၀ိေနသိ ၀ိေနတိ ၀ိေနႆတိ ဧေတန ဧတၳ ၀ါ ၀ိနေယာ” ဟူေသာ ၀ိဂၢဟ ႏွင့္အညီ ဆံုးမေၾကာင္း၊ ဆံုးမရာျဖစ္ေသာ၊ ပယ္ေဖ်ာက္ျခင္း၊ ဖ်က္ဆီးျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၀ိနယ မည္၏။ ၀ိနယ ေခၚေသာ ၀ိနည္းသည္ သာသနာ့၀န္ထမ္း ရွင္ရဟန္းတို႔အတြက္ စည္းကမ္း ဥပေဒျဖစ္၏။ ၀ိနေယာ နာမ ဗုဒၶ သာသနႆ အာယု၊ ၀ိနေယ ဌိေတ သာသနံ ဌိတံ ေဟာတိ၊ ၀ိနည္းတည္လွ်င္ သာသနာတည္၏၊ ၀ိနည္း သည္ သာသနာ၏အသက္ျဖစ္၏ ဟု ျမတ္ဗုဒၶသည္ အရွင္မဟာကႆပ မေထရ္ျမတ္ႀကီးအားမိန္႔ေတာ္မူခဲ့ ေလသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ အာဏာေဒသနာကုိ ထားေတာ္မူခဲ့၏၊ အာဏာေဒသနာဟူသည္ ၀ိနည္းေတာ္ပင္ျဖစ္၏၊ ျမတ္ဗုဒၶသည္ မလႅမင္းတို႔၏ ကုသိနာရံုအင္းႀကင္းဥယ်ာဥ္ႀကီးတြင္ ပရိနိဗၺာန္စံၿပီး ( ၃ )လအၾကာ တြင္ ပထမသဂၤါယနာတင္ရာ၌ အရွင္မဟာကႆပမေထရ္သည္ အဘယ္ကုိ ေရွးဦးစြာ သဂၤါယနာ တင္ျခင္းငွာ သင့္ေလ်ာ္ေကာင္းျမတ္ပါသနည္း ဟုေမး၏၊ သံဃာေတာ္မ်ားက ၀ိနည္းတည္လွ်င္ သာသနာတည္၏၊ ၀ိနည္း သည္ သာသနာ၏အသက္ျဖစ္သည္ဟု ျမတ္ဗုဒၶမိန္႔ေတာ္မူခဲ့ဖူးေသာ ေၾကာင့္ ၀ိနည္းကုိ ေရွးဦးစြာ သဂၤါယနာတင္ သင့္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထားေတာ္မူၾက၏။ သို႔ေသာ္ ျမတ္စြာဘုရားပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူၿပီးေနာက္ပုိင္း၌ ခုဒၵါႏုခုဒၵက သိကၡာပုဒ္မ်ားကုိ အယူအဆလြဲမွား က်င့္သံုးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဂိုဏ္းဂဏမ်ားကြဲျပားလာခဲ့ၾကသည္။ ဂိုဏ္းဟူသည္ကား “ ဂဏ ” ပုဒ္မွ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေ၀ါဟာရ ျဖစ္သည္။ “ အစုအဖြဲ႔ , အသင္းအပင္း ” ကိုပင္ ဂိုဏ္းဟု ေခၚေနၾက ျခင္းျဖစ္သည္။ ရွင္မဟာကႆပ ဦးေဆာင္ေသာ မေထရ္ျမတ္မ်ား ပထမသဂၤါယနာတင္၍ နိကာယ္ ၅ ရပ္ , ပိဋကတ္ ၃ သြယ္ကို အစီအစဥ္တက် ထားေတာ္မူခဲ့ၾကသည္ ။ “ ေထရ၀ါဒ ပိဋကတ္ေတာ္ ”ပင္ ျဖစ္သည္ ။ ယင္း ပိဋကတ္ေတာ္လာႏွင့္အညီ က်င့္သံုးေဆာက္တည္ေသာ ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ားကို “ ေထရ၀ါဒသံဃာ ” ဟုေခၚသည္ ။ ေထရ၀ါဒသံဃာေတာ္မ်ားသည္ ႏွစ္ ၁၀၀ တိုင္တိုင္ တစ္စည္းတစ္လံုး တည္းရွိခဲ့ရာမွ ေရႊေငြကို အလွဴခံေကာင္းေၾကာင္း အပါအ၀င္ ၀ိနည္းပညတ္ခ်က္ ၁၀ မ်ဳိးကို ၀ဇၨီတိုင္းသား ရဟန္းေတာ္မ်ားက ျပင္ဆင္ခဲ့မႈကို အေၾကာင္းျပဳ ၍ ဒုတိယ သဂၤါယနာတင္ခ်ိန္တြင္ “ ေထရ၀ါဒ ” ႏွင့္ “ မဟာသံဃိက ” ဟူ၍ သံဃာဂိုဏ္း ၂ ဂိုဏ္း ကြဲခဲ့သည္ ။
မဟာသံဃိကသည္ ေထရ၀ါဒမွ ပထမဦးဆံုး ခြဲထြက္ေသာဂုိဏ္းျဖစ္သည္။ မဟာယာန၏ ေရွ႕ေတာ္ေျပးဟု ဆိုသင့္သည္။ ဒုတိယသဂၤ ါယနာႏွင့္ယွဥ္ၿပိဳင္၍ စင္ၿပိဳင္သဂၤါယနာတင္ခဲ့ေသာ ဂုိဏ္းျဖစ္သည္။ ဘုရားေဟာက်မ္းမ်ားကုိ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ရန္ ရဟႏၱာႀကီးမ်ားကုိ ေတာ္လွန္ကာ ဂုိဏ္းခြဲေရးေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ မဟာသံဃိကဂုိဏ္းသည္ တတိယသဂၤါယနာ ေနာက္ပုိင္း၌ အယူ၀ါဒမ်ားကုိ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ျပဳျပင္ခဲ့ၾကသည္။ တတိယသဂၤါယနာမတိုင္မီက ေထရ၀ါဒကုိ မယွဥ္ၿပိဳင္ႏုိင္ေသးေခ်။ တတိယသဂၤါယနာတင္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ႏွစ္တစ္ရာခန္႔အတြင္း၌ ဆန္႔က်င္ဘက္ဂိုဏ္းမ်ားကုိ စုစည္း၍ ပါဋလိပုတ္ႏွင့္ေ၀သာလီတို႔တြင္ အေျခခ်ခဲ့သည္။ ထုိသို႔ အိႏၵိယေျမာက္ပုိင္းတြင္ အားေကာင္းလာၿပီးေနာက္ အိႏၵိယတစ္ခုလံုးလႊမ္းမိုးသြားေတာ့သည္။
(B.C.309)တြင္ တတိယသဂၤါယနာ၏ ယွဥ္ၿပဳိင္ သံဂၤါယနာအၿဖစ္ ေထရာ၀ါဒဂုိဏ္းကြဲ တစ္ခုၿဖစ္ သည့္ သဗၺတၳိက၀ါဒီဂုိဏ္းမွဦးစီး၍ ရာဇဂဟၿပည္နယ္၊ နာလႏၵာေက်ာင္းတုိက္ၾကီးတြင္ စင္ၿပဳိင္ တတိယသဂၤါယနာကိုတင္ခဲ့ၾကပါသည္၊၊ သဗၺတၳိက၀ါဒီဂုိဏ္းသည္ မဟိသာသကဂုိဏ္းမွ ခြဲထြက္ခဲ့ ေသာဂုိဏ္းျဖစ္သည္။ ဤဂုိဏ္း၏ပိဋကက်မ္းစာမ်ားကုိ သကၠတဘာသာျဖင့္ေရးသား သည္။ အခ်ိဳ႕က သဗၺတၳိက၀ါဒက်မ္းကုိ ေထရ၀ါဒဟုယူဆၾကသည္။ အေၾကာင္းက ေထရ၀ါဒ အဘိဓမၼာ ႏွင့္တူညီခ်က္မ်ားစြာရွိေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ စင္စင္ သဗၺတၳိက၀ါဒသည္ မွားယြင္း ေသာအယူမိစၦာဒိ႒ိျဖစ္ေၾကာင္း ကထာ၀တၳဳက်မ္း၌ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည္။ တတိယ သဂၤါယနာအစည္းအေ၀းပြဲၾကီးအၿပီးကြဲထြက္လာေသာဗုဒၶသာသနာဂိုဏ္းမ်ားကိုတင္ၿပေဆြးေႏြး တင္ျပရလွ်င္-
(၁)ေထရ၀ါဒဂုိဏ္း၊
(၂)မဟာသံဃိကဂုိဏ္း၊

ေထရာ၀ါဒဂုိဏ္းမွ ကြဲထြက္လာေသာဂုိဏ္းမ်ား-
(၃) မဟိသာသကဂုိဏ္း၊
(၄) ၀ဇၨီပုတၱကဂုိဏ္း၊
(၅) သဗၺတၳိ၀ါဒီဂိုဏ္း၊
(၆) ကႆပိယဂုိဏ္း၊
(၇) သကႏၱိကဂုိဏ္း၊
(၈) သုတၱ၀ါဒီ(သုတၱႏၱိက၀ါဒီ)ဂိုဏ္း၊
(၉) ဓမၼဂုတၱိကဂိုဏ္း၊
(၁၀) ဓမၼဳတၱရိကဂိုဏ္း၊
(၁၁) ဘဒၵယာနကဂိုဏ္း၊
(၁၂) ဆႏၵဂါရိကဂုိဏ္း၊
(၁၃) ဓမၼိတိကဂိုဏ္း၊ တုိ႔ၿဖစ္သည္၊၊

မဟာသံဃိကဂုိဏ္းမွကြဲထြက္လာေသာ ဂုိဏ္းမ်ား-
(၁၄) ေဂါကုလိကဂိုဏ္း၊
(၁၅) ဗဇာပတိဂိုဏ္း၊
(၁၆) ဗာဟုလိကဂိုဏ္း၊
(၁၇) ဗာဟုသုတိဂိုဏ္း၊
(၁၈) မကဗ်ာ၀ဟာရိကဂုိဏ္း၊ တုိ႔ၿဖစ္သည္၊၊

“မဟာယာန စတင္ေပၚေပါက္လာပုံ”
ဘီစီတစ္ရာစုႏွင့္ ေအဒီ တစ္ရာစုအတြင္း သဒၶမၼပုုဏၰရိကာက်မ္း၌ ေထရဝါဒႏွင့္ မဟာယာန ဟူေသာ အသုံးအႏႈန္းႏွစ္မ်ိဳး ေတြ႔လာရသည္။ ေအဒီႏွစ္ရာစုတြင္ မဟာယာနဟူေသာ အသုံးအႏႈန္းကုိ ထင္ထင္ရွားရွား အသုံးျပဳလာသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ နာဂဇုနမေထရ္သည္ သူ၏ မဓ်ာမိကကာရိကာဟူေသာက်မ္းငယ္တြင္ အရာရာတုိင္းသည္ သုညတျဖစ္သည္ဟူေသာ အေတြး အေခၚအယူအဆကုိ ျပန္႔ပြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ေအဒီေလးရာစုတြင္ အာစဂၤႏွင့္ ဝသုဗႏၶဳတုိ႔သည္ မဟာယာနႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စာေပက်မ္းဂန္ အမ်ားအျပားကုိ ေရးသား ခဲ့ၾက သည္။ မဟာယာနအျဖစ္ ထင္ထင္ရွားရွား ေပၚလာသည့္ ေအဒီတစ္ရာစုတြင္မွ မဟာယာနႏွင့္ ဟီနယာနဟူေသာအသုံးအႏႈံးႏွစ္ခုကုိစတင္သုံးစြဲလာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တုိ႔အေနျဖင့္ ဟီနယာန ႏွင့္ ေထရဝါဒကို အတူတူဟု မွတ္ထင္မထားအပ္ေပ။ ထုိေဝါဟာရႏွစ္ခုမွာ အသုံးအႏႈန္း တူညီျခင္း မရွိသည္ကုိ သတိျပဳရမည္ ျဖစ္သည္။ ေထရဝါဒဗုဒၶသာသာသည္ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ လုံးဝမေပၚေပါက္ေသးသည့္ ဘီစီ သုံးရာစုတြင္ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ဟီနယာနဂုိဏ္းသည္ အိႏၵိယႏုိင္ငံတြင္ စည္ပင္ျပန္႔ပြားခဲ့ သည္။ သီရိလကၤာတြင္ တည္ရွိခဲ့သည့္ ဗုဒၶဘာသာပုံစံႏွင့္ သီးသန္႔ ရပ္တည္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ ဟီနယာနဗုဒၶဘာသာကုိ ကမၻာ့ မည္သည့္ေနရာတြင္မွ ေတြ႔ႏုိင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သီရိလကၤာ၊ ျမန္မာ၊ ထုိင္း၊ လာအုိ၊ ကေမၻာဒီးယားစေသာ ႏုိင္ငံတုိ႔တြင္ ယေန႔ က်င့္သုံးေနသည့္ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာကုိ ေျပာဆုိ ရည္ညႊန္းၾကေသာအခါ ဟီနယာနဟူေသာ အသုံးအႏႈန္းကုိ မသုံးၾကရန္ ကုိလံဘုိၿမိဳ႕တြင္ ၁၉၅၀-ခုႏွစ္ကက်င္းပခဲ့သည့္ ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားညီလာခံက တညီတညႊတ္တည္း ဆုံးျဖတ္ ခ်က္ခ်ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ဤသည္ပင္ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာ၊မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ဟီနယာနဗုဒၶဘာသာတုိ႔၏ သမုိင္းအက်ဥ္းျဖစ္သည္။
“ေထရဝါဒႏွင့္မဟာယာန”
ေထရဝါဒႏွင့္ မဟာယာနတုိ႔အၾကား ကြဲျပားျခားနားခ်က္ကုိ ရွာေဖြျခင္းသည္ ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကုိ ျပန္လည္ ေလ့လာရမည္သာျဖစ္သည္။
၁။ ဗုဒၶဘာသာႏွစ္ခုလုံးက ျမတ္စြာဘုရားကုိ သူတုိ႔၏ ဆရာအျဖစ္ လက္ခံၾကသည္။
၂။ သစၥာေလးပါးတရားေတာ္မွာလည္း တစ္လုံးမက်န္ အားလုံး အတူတူပင္။
၃။ မဂၢင္ရွစ္ပါးမွာလည္း ခြ်တ္ဆြတ္တူသည္။
၄။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားေတာ္မွာလည္း တူသည္။
၅။ ကမၻာေလာကႀကီးကုိ တစ္စုံတစ္ေယာက္က ဖန္ဆင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္ဟူေသာ အယူအဆကုိလည္း ႏွစ္ဂုိဏ္းလုံးက ပယ္ၾကသည္။
၆။ ဗုဒၶဘာသာႏွစ္ခုလုံးက အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱႏွင့္ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတုိ႔ကုိ ကြဲျပားမႈမရွိဘဲ လက္ခံၾကသည္။
အထက္ပါ တရားေတာ္တုိ႔မွာ ဗုဒၶဘာသာ၏ အေျခခံအက်ဆုံး၊ အေရးႀကီးဆုံး တရားေတာ္ မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ထုိတရားေတာ္အားလုံးကုိပင္ ႏွစ္ဂုိဏ္းလုံးက ယုံမွားသံသယမရွိဘဲ လက္ခံထား ၾကသည္။ ကြဲျပားသည့္အခ်က္အခ်ိဳ႕လည္း ရွိပါေသးသည္။



က်မ္းအကိုးအကားႏွင့္က်မ္းညႊန္း-
၁။ ၀ိနည္းဥပေဒေတာ္ႀကီး၊
၂။ ၀ိနည္းမဟာ၀ါ
၃။ ၀ိနည္းစူဠ၀ါ
၄။ သီဟုိဠ္ရာဇ၀င္မဟာ၀င္၀တၳဳဇမၺဴဒီပစာတမ္း
၁၀။ သဂၤါယနာသမုိင္းစံု
၁၁။ The Buddha ႏွင့္ What the Buddha Talk
၁၂။ Theravada - Mahayana Buddhism
၁၃။ ပိဋကပါဠိ၊အ႒ကထာ၊ဋီကာ၊ျမန္မာျပန္
Back to top Go down
 
မဟာယာန၀ိနည္းႏွင့္ ေထရ၀ါဒ ၀ိနည္းေလ့လာႏိႈင္းယွဥ္သံုးသပ္ခ်က္
Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
 :: Ph.D(Thesis) :: M.A :: B.A :: 6th semester-
Jump to: